Europees alternatief voor ChatGPT: de opties voor bedrijven

Is er een Europese AI-chatbot voor bedrijven?

Ja. De bekendste is Vibe van Mistral AI uit Parijs, dat eerder Le Chat heette. Mistral maakt ook de modellen zelf. Lumo komt van Proton, de maker van Proton Mail, en GreenPT is een Utrechts bedrijf dat open modellen in Europa draait.

Langdock uit Berlijn biedt modellen van onder meer OpenAI, Anthropic en Google in een Europese omgeving. Aleph Alpha uit Heidelberg werkt vooral voor grote bedrijven en overheden, en gaat samen met het Canadese Cohere, onder de naam Cohere. Toezichthouders moeten dat nog goedkeuren.

Voor AI op je eigen documenten is er seef, uit Nederland: een eigen omgeving per bedrijf, gehost in de EU, met verwerking alleen in de EU of op je eigen servers als je dat vraagt.

Wat maakt een AI-tool Europees?

Dat kan op vijf niveaus, en een tool kan op het ene Europees zijn en op het andere niet:

• Het bedrijf: in welk land zit de aanbieder? Dat bepaalt mee welke overheden gegevens kunnen opvragen, samen met wie de eigenaar is en welke subverwerkers de aanbieder inschakelt.
• Het model: wie heeft het gemaakt? Een Europese dienst kan een Amerikaans of Chinees model draaien.
• De opslag: waar staan je chats, bestanden en zoekindex?
• De verwerking: waar draait het model terwijl het je vraag leest? Dat is vaak een andere plek dan de opslag.
• De subverwerkers: welke andere partijen zien gegevens, bijvoorbeeld voor zoeken op internet? Die staan in de verwerkersovereenkomst.

Welke Europese alternatieven voor ChatGPT zijn er?

Dit zijn de zakelijke opties, met twee Amerikaanse diensten die in Europa kunnen verwerken ter vergelijking.

Is een Amerikaanse AI-dienst met verwerking in Europa genoeg?

Voor veel bedrijven wel, met een verwerkersovereenkomst en de juiste instellingen. Wat ChatGPT en Copilot per abonnement in Europa houden, staat in de gidsen over ChatGPT en Copilot.

Het recht van het land van de aanbieder blijft gelden. De Amerikaanse CLOUD Act verplicht Amerikaanse aanbieders om gegevens die zij beheren op bevel af te geven, ook als die buiten de VS staan. Weegt dat zwaar voor je klanten of opdrachtgevers, kijk dan naar de eigenaar en de subverwerkers, niet alleen naar de vestiging: ook een Europese aanbieder kan Amerikaanse subverwerkers inschakelen. Bij seef kun je verwerking alleen in de EU of hosting op je eigen servers vragen, en de verwerkersovereenkomst noemt elke subverwerker.

Is een Europese AI-chatbot ook beter of veiliger?

Niet vanzelf. De vestiging bepaalt mee welk recht geldt, maar zegt weinig over de kwaliteit van antwoorden of over waar alles draait:

• Mistral gebruikt invoer en antwoorden in Vibe standaard voor training. Gebruikers kunnen dat zelf uitzetten, en bij Team de beheerder voor de hele organisatie; alleen bij Enterprise staat het standaard uit.
• Lumo draait volgens Proton op Europese infrastructuur onder Zwitsers recht. Zwitserland is geen lid van de EU, maar heeft wel een adequaatheidsbesluit van de Europese Commissie.
• GreenPT draait in de EU open modellen van onder meer Mistral, OpenAI, Alibaba (Qwen) en DeepSeek. De verwerking is Europees, de maker vaak niet.
• Langdock houdt modellen standaard in de EU, maar kies je een model met ‘global deployment’, dan kan de verwerking buiten de EU plaatsvinden, ook in de VS.
• seef host de omgeving van elk bedrijf in de EU, met verwerking alleen in de EU op verzoek. Antwoorden tonen de documenten waar ze uit komen, zodat je ze kunt controleren.
• Kwaliteit verschilt per taak en per taal. Geef elke kandidaat dezelfde opdrachten uit je eigen werk en vergelijk de antwoorden.

Hoe kies je een Europees alternatief voor ChatGPT?

Begin bij je gegevens en werk van daaruit naar het contract:

• Bepaal welke documenten en persoonsgegevens erin gaan, en wat je daarover aan klanten hebt beloofd.
• Vraag de verwerkersovereenkomst en de lijst met subverwerkers op, met de locatie van elke partij.
• Vraag waar het model draait, los van waar je data staat.
• Controleer of training voor je abonnement standaard uit staat, en wie dat kan aanzetten.
• Regel inloggen via je eigen accounts, en controleer dat het blokkeren van een account ook lopende sessies in de tool beëindigt.

Waar past seef?

seef past bij een bedrijf dat een Europese aanbieder wil voor AI op de eigen documenten. Elk bedrijf krijgt een eigen omgeving, gehost in de EU en beheerd door het Nederlandse team van seef, dus je hoeft zelf niets te hosten of bij te werken. Je vult een kennisbank vanuit SharePoint of Google Drive, en antwoorden daaruit tonen de documenten waar ze uit komen. seef is een dienst van Timformatie, gecertificeerd volgens ISO 27001:2022 en NEN 7510-1:2024.

Het chatmodel kiezen we samen met je: een model dat in de EU draait als de verwerking in de EU moet blijven, of een Amerikaans model zoals Claude. Hosting op je eigen servers kan ook. De verwerkersovereenkomst legt vast wat we afspreken, en op de beveiligingspagina staat de standaardopzet. seef rekent per gebruiker, op offerte, en begint meestal met een kleine groep.